Opublikowany w 2026 roku raport stanowi najpełniejsze w Polsce opracowanie dotyczące roli i kondycji kultury studenckiej. Dokument powstał pod kierunkiem Izabeli Pastuszko (ACKiM UMCS Chatka Żaka, OFKS) we współpracy z przedstawicielami 11 ośrodków kultury akademickiej, w tym zespołu ACK Alternator Uniwersytetu Gdańskiego: Michała Biełuszki, Barbary Madany i Magdaleny Niestoruk. Raport podsumowuje wnioski z III Ogólnopolskiego Forum Kultury Studenckiej, które odbyło się w dniach 5–6 listopada 2025 roku w Lublinie.

Kultura studencka jako element systemowy

Raport redefiniuje sposób myślenia o kulturze studenckiej – nie jako dodatku do życia uczelni, lecz jako integralnego elementu systemu szkolnictwa wyższego. Wskazuje jej kluczową rolę w:

• retencji studentów (ograniczaniu zjawiska drop-outu),
• poprawie jakości kształcenia,
• wsparciu zdrowia psychicznego,
• budowaniu wspólnoty akademickiej,
• internacjonalizacji uczelni,
• rozwoju miast akademickich.

Dokument łączy perspektywę uczelni, administracji publicznej oraz środowiska studenckiego, wskazując na potrzebę systemowych zmian i współpracy międzyresortowej.

Najważniejsze dane

Raport opiera się na szerokich analizach i badaniach:

• 1,28 mln studentów w Polsce
• 87% deklaruje zainteresowanie kulturą
• 57% angażuje się twórczo
• 66% wskazuje, że aktywność kulturalna wpływa na decyzję o pozostaniu na studiach
• 93% odczuwa silniejszą więź z uczelnią dzięki kulturze

Kultura jako czynnik dobrostanu

W kontekście rosnących problemów psychicznych studentów (m.in. 76% doświadcza zaburzeń lękowych, 48% objawów depresyjnych), kultura studencka pełni funkcję realnego wsparcia: buduje relacje, wzmacnia poczucie sprawczości i przeciwdziała izolacji.

Stan organizacyjny kultury studenckiej

Badania obejmujące 12 jednostek (w tym ACK Alternator UG) pokazują skalę działania:

• ponad 2200 aktywnych studentów
• ponad 70 zespołów artystycznych
• ok. 2100 wydarzeń rocznie
• współpraca z ponad 100 instytucjami kultury

Jednocześnie wskazano istotne wyzwania: niedofinansowanie, przeciążone kadry, brak systemowego wsparcia oraz nierówności infrastrukturalne.

Wnioski i rekomendacje

Raport formułuje konkretne postulaty, m.in.:

• włączenie kultury studenckiej do strategii państwowych i uczelnianych,
• stworzenie dedykowanych programów grantowych,
• uwzględnienie działalności artystycznej w systemie stypendialnym,
• rozwój infrastruktury i mediów akademickich,
• prowadzenie ogólnopolskich badań i systemowej ewaluacji.

Szczególnie istotne są postulaty zgłoszone przez dr hab. Urszulę Patocką-Sigłowy, prof. UG, Prorektor ds. Studenckich UG, dotyczące wprowadzenia dedykowanych grantów ministerialnych oraz zmian w systemie stypendialnym, tak aby uwzględniał zaangażowanie artystyczne studentów.

Konkluzja

Raport zamyka jednoznaczna teza:
„Nie ma jakościowego kształcenia bez stabilnej kultury studenckiej.”

W obliczu wyzwań demograficznych i kryzysów psychicznych młodego pokolenia, inwestycja w kulturę akademicką staje się nie kosztem, lecz strategicznym narzędziem rozwoju uczelni i społeczeństwa.